Dönemin en önemli Kralı Philip’in oğlu olarak dünyaya gelen İskender, bilinen dünyanın çoğunu fetheden ve Büyük Fatih (Conqueror) ünvanı alan tarihin en önemli kişiliklerinden biridir. Kısa süren yaşamına rağmen dünyanın değişmesine neden olan İskender Makedonya Kralının oğlu ve krallığın veliahtı idi. Oldukça iyi bir eğitim alan İskender yaşadığı dönem ve hocaları nedeni ile çok şanslıydı. Başlarda annesi Olimpia’nın üzerinde büyük etki bıraktığı prens babasının gücünün farkına varmış ve onunla içten içe bir rekabet duygusu da beslemeye başlamıştı. Babası başlarda ilgisiz görünse de oğlu için her alanda bir eğitim alması ve Olmpia’nın etkisinden çıkması konusunda kararlıydı. Aristoteles, Leonidas, Lyksimakhos gibi dönemin büyük öğretmenlerine ulaşmak İskender için büyük bir ayrıcalık olmuştu. Lyksimakhos’un İskenderi Truva destanında adı geçen Akhilleus’a babası Filip’i ise (Philippos; MÖ 382 – MÖ 336) Peleus’a benzetiyordu. Bu övgüsü onun İskender’in hocalarından biri haline gelmesine yetmişti. Bununla da yetinmeyen Lyksmakhos sarayda Kahraman Phoenix benzetmesini de kendisi için yapmıştı. İskender’in hocaları arasında Lanika adlı kadın bir öğretmen de bulunuyor.
İskender ve atı Bukefalos: Teselyalı olduğu söylenen Philonikos Kral Filip için bir at getirdi ve onu Krala satmak istedi. Ancak atı kimse dizginleyemedi ve huysuzluğundan kral hoşnut olmadı. Genç İskender babasının istemediği bu atı dizginlemek istediğini söyledi. Herkesin meraklı bakışları arasında atın kendi gölgesinden ürktüğünü farkeden İskender onu sakinleştirdi. Herkesin alkışladığı genç İskender’in bu tavrı babası ve çevresini de memnun etti.
Babası Filip İskender’in eğitimine bu kadar önem vermesi kendi çevresinde topladığı bilgelerin ve hekimlerin zaferlerine ve yönetimine olan katkısını bilmesinden kaynaklanıyor. Ancak sadece iyi bir eğitime ve babaya sahip olması böylesine bir kralın yetişmesinde yeterli olmasından ziyade İskender oldukça zeki ve öngörülü bir yapıya sahipti. Düşmanla karşılaşmadan önce zayıflığı hakkında bilgi almayı ve bu zayıflığa nasıl üstünlükle karşılık vereceğini hesaplardı. Savaş sırasında üstünlüğün sayı ile değil dayanıklılık, hızlı hareket ve beklenmedik olanı yapma taktikleri üzerinde topluyordu. Düşmanın yorgunluk durumunu, arazinin avantajlarını, güneşin konumunu, kendi ordusunun beslenme ve yorgunluk durumunu daima en önce hesaplıyor ve stratejisini oluşturuyordu.
Falanks adı verilen dayanıklı birlikleri yakın duruşları, düşmanı kendilerinden uzak tutan uzun ancak hafif mızrakları ile dönemin tankları denecek bir güce sahipti. Falanks birlikleri ağır zırhlı ve hafif ancak dayanıklı ve kullanışlı kalkanlar ile donatılmıştı. Düşmanın en yoğun saldırısını üzerlerine çekmek ve kayıp verdirmek için özel yetiştirilmiş bir birlikti. Falanks askerleri sadık Makedon kökenli askerlerden seçilir, güçlü atletik yapılı olanlar ancak bu birlikte yer alırdı. Falanks birliğinin kalabalık ve yakın dövüşen askerlerden oluşu düşmanın atlı saldırılarından etkilenmeyecek biçimde uzun mızraklarla korunurdu. Her Falanks askerinde birden fazla mızrak bulunur. Mızraklardan sonrası için de kısa ve hafif keskin kılıçlar taşırlardı.
Atlı Süvariler İskender’in kendisinin de liderlik ettiği en önemli birlikti. Dinlenmiş ve zırhlı atlar ile güneşi hesaplayarak yaptığı saldırılarda büyük hız ve avantaj sağlıyordu. Atlı birlikleri genelde iki farklı özellikte ayrılıyordu. Genelde sol kanatta yer alan ve piyadelerle birebir karşılaşan atlı birlik ağır zırhlı uzun kılıçlı ve uzun boylu atlardan oluşuyordu. Böylece piyadeler süvarileri atlarından indirmekte veya onlarla savaşmakta zorlanıyordu. Kendi başında bulunduğu atlı birlik hızlı ve daha az zırhlı olandı, ayrıca kılıç uzunlukları nispeten daha kısa ve hafifti. Bu birlik İskender’in düşmanı daima ikiye bölen ve zayıf noktasına saldıran birliğiydi. Düşman askerlerini hızlı bir saldırı ile yarma ve bir anda düşman hattının arkasına geçmeyi temel alıyordu. Almanların II. Dünya savaşında kullandıkları Blitzkrieg (Yıldırım Harekatı) taktiği İskender’in pek çok savaşta kullandığı bu taktiği esas alıyordu.
Beklenmedik saldırılar ise İskender’in savaşlarda kullandığı en önemli stratejisini oluşturuyordu. Savaş tüm hızını aldığı sırada İskender düşmanın kargaşada ortaya çıkan açıklarına süvari ve piyade birliklerinden oluşan en güçlü askerleri ile saldırıyor düşmanın piyade ile süvariler arasında sıkışmasını sağlıyordu. Arada kalan askerler en arkada yer alan okçularla desteklenen piyadeler tarafından yok ediliyordu. Onun bu dahice taktikleri sayesinde sayısı 50.000’i bulmayan ordusu ile 500 bin sayıya sahip orduların karşısında büyük zaferler kazanıyordu.
İberia’ya atanan Sezar, Plutarkhos’a göre İskender’in hayatını okurken gözlerinden yaşlar boşanır. Arkadaşları neden ağladığını sorduğunda şu cevabı verir:
“Çok yazık değil mi? İskender benim yaşımdayken tüm dünyaya hâkimdi. Oysa ben henüz hiçbir şey başaramadım.”
Kendisinden sonra pek çok komutan için bir idol haline gelen İskender, Pagan dönemi yaşayan dünya için bir komutandan çok daha ötesi haline gelmişti. İskender’in Falanks piyadesi ile ezici üstünlüğü ve az kayıpları sayesinde tecrübeli zaferlere sahip bir ordu ile büyük fetihlerin önünü de açmış oluyordu. Falanks düzeni daha sonra Batı Romanın lejyonları için vazgeçilmez bir zırhlı piyade birliği fikrinin başlangıcı olacaktır. Öte yandan düşmana ani saldırı yapan ve atlarında süvarileri gibi korunaklı olarak savaştığı bu zırhlı atlılar Doğu Roma İmparatorluğu’nda Cataphract adı verilen süvarilerin de esasını oluşturmuştur.
İskender babasının suikast ile ölmesinin ardından genç yaşta kral oldu ve önce kendisine karşı ayaklanan yakın çevredeki tehditleri ortadan kaldırdı.
Kısa süren kalan hayatı boyunca savaşlar ve zaferlerle doluydu. Bugün Anadolu’nun her köşesinde eski dönemlere ait eserlerde İskender’in çağına bıraktığı izlerle ilgili eserler ortaya çıkmaya devam ediyor.
